پژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220150321xنقد روش پنهاننگاری در کاربست آن برای فلسفه فارابی731539FAمرتضی بحرانیاستادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی واجتماعیJournal Article20141124xهرگونه بررسی و پژوهش نیازمند روش است. این ایده اگرچه، ایدهای جدید است، اما گویی در گذشته نیز کاربرد داشته است. پژوهشگران معاصر در بررسی و فهم فلسفه اسلامی کلاسیک تلاش کردهاند روش فلاسفه مسلمان در تألیف آثارشان را نیز به بحث بگذارند. در این مقاله تلاش شده است تا یکی از آرای لئو اشتراوس در باب روش فارابی در نگارش آثارش به نقد کشیده شود. اشتراوس در پی بررسیهای خود در باب فلسفه سیاسی اسلامی به این نتیجه رسیده بود که فیلسوفان مسلمان، و به طور خاص فارابی، به چند دلیل ، نوشتههای خود را به صورت رمزی و محفلی تألیف کردهاند، روشی که از افلاطون به ارث بردهاند و پس از فارابی به ابنمیمون نیز سرایت کرده است و بدون دریافت و فهم این روش، نمیتوان فهم درستی از فلسفة کلاسیک داشت. این درحالی است که این ادعا هم به لحاظ منطق درونی و هم با توجه به شرایط تاریخی عصر فارابی و قصد وی از تألیف اثر، ادعایی مخدوش استhttps://method.rihu.ac.ir/article_539_ab7196fd88351d4cd63fdbf69e696756.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220150321xجستاری در مبانی معرفتی «علم العمران»3355540FAغلامرضا خدیویاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهدJournal Article20141025xامروزه، بحث درباره «اسلامی کردن» علوم انسانی به یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است؛ به نحوی که در حال حاضر، گسترش این رشتهها منوط به پاسخ به «چیستی» و «چگونگی» «علوم انسانی اسلامی» است. نظر به اینکه یکی از رویکردهای کلیدی برای ورود به چنین گفتمانی تبیین مبانی معرفتی چنین رویکردی میباشد. مقاله پیشرو در پی آن است که با واکاوی مبانی معرفتی در یک نمونه الگویی اولیه(Archetype) و منحصر به فرد؛ یعنی «علم العمران» راهی را برای ورود به این گفتمان باز کند. پرداختن به مبانی معرفتی یک «علم انسانی» از منظر یک عالم مسلمان کلاسیک، میتواند در این زمینه راهگشا باشد. این مقاله با مراجعه مستقیم به کتاب <em>العبر</em> و با استفاده از تفسیر درونمتنی آن نشان میدهد که ابنخلدون توانسته است به عنوان یک عالم مسلمان مبانی معرفتی «علمی» در حوزه علوم انسانی را پایهریزی کند که میتواند مبنایی برای گفتمان «علوم انسانی اسلامی» باشد.https://method.rihu.ac.ir/article_540_275ebbb6fd1516adc537cf4916bd4580.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220150321xدرآمدی بر نظریه مدیریت تحول در علوم انسانی (با تأکید بر نقش محوری عوامل جامعهشناختی)5794541FAمسعود آذربایجانیدانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاهسید محمد حسین کاظمینیپژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دانشپژوه سطح 4 حوزه علمیه و دانشجوی دکتری دانشگاه تهرانJournal Article20141006xتولید علم، فرایند شکلگیری و توسعه مرزهای دانش و نیز چگونگی تغییر و تحولات علمی از مسائلی است که مورد توجه اندیشمندان و فلاسفه علم بوده و دیدگاههایی نیز در اینباره ارائه شده است. اگر چه میتوان گفت که امکانِ توسعه، پیشرفت و حتی دگرگونی علم مورد توافقی همگانی است، اما در اینکه این پیشرفت و تحول مدیریتپذیر است یا خیر، بحث و گفتگو وجود دارد. نوشتار حاضر تلاش میکند با نگاهی اجمالی به نظریات پیشرفت علم در ادبیات موجود، با رویکردی قیاسی ـ استقرایی و با استفاده از روشهای فراتحلیل، نظریه مدیریت تحول در علوم انسانی را تبیین کند. در این نظریه چهارچوب کلان، عناصر کلیدی و مؤثر در تحول علوم انسانی احصاء و با اولویتسنجی و وزندهی هر کدام، چگونگی ترابط و تأثیر و تأثر آنها بر یکدیگر در راستای تحول در علوم انسانی بررسی میشود. عوامل جامعهشناختی، یعنی نهادهای سیاست، اقتصاد، تعلیم و تربیت و رسانه در سپهر ارزشهای دینی و اصول عقلانی مهمترین عوامل تأثیرگذار در مدیریت تحول علوم انسانی به شمار میآیند.https://method.rihu.ac.ir/article_541_95ae301ef13a8281c5d2835da4bdc600.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220150321xروش تجربی از دیدگاه فیلسوفان مسلمان95121542FAعسکر دیربازدانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قمنرجس یزدانیدانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قمJournal Article20141115xمنطق ارسطویی حس را، به عنوان نقطۀ شروع هر علم، تنها در همان زمان مشاهده یقینآور میداند. علم حسی در دیگر زمانها و درباره موارد مشابه سکوت اختیار میکند. جزم و یقین نیز در محدودۀ قیاس و روش قیاسی منحصر میشود و دیگر روشها برای کسب اعتبار در نهایت باید به روش قیاسی بازگردانده شوند. علم حسی نیز برای توسعۀ دامنۀ یقین خود، در مسیر کسب اعتبار، روی به سوی قیاس دارد و در این مسیر باید از پل استقرا، قاعدهالاتفاقی و ... عبور کند تا به جایگاه رفیع تجربه دست یابد و از دولت سر قانون علّیت و فروع آن، به عنوان روشی کارآمد و معتبر در علوم طبیعی به کار گرفته شود. از دیدگاه فلسفۀ اسلامی، تنها در این صورت است که علوم طبیعی میتوانند به عنوان علومی متقن و قابل تکیه بر خود ببالند و تاج علوم حقیقی را بر سر نهند. این مقاله تلاش میکند تا مسیر رسیدن حس به غایت روششناسی ارسطویی، یعنی یقین، را ترسیم کند.https://method.rihu.ac.ir/article_542_68e0a17ec020a8a442be75c9b2d45625.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220150321xتعارض دو نگرش در فلسفۀ تکنولوژی و پژواک آن در فضای فکری ایران123142543FAرهبر محمود زادهدانشآموختة دکتری فلسفه علم دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقاتJournal Article20140915xاین مقاله به بررسی بنیانهای روششناختی رویارویی دو نحلۀ فکری در باب فلسفۀ تکنولوژی و پژواک این رویارویی در فضای فکری ایران میپردازد. دو تن از متفکرانی که آرایشان در حوزۀ عقلانیت نقاد قرار میگیرد عبارتاند از: عبدالکریم سروش و علی پایا. در آن سوی، اندیشمندی که نظریاتش عمدتاً در چهارچوب فلسفۀ هایدگر قرار میگیرد، رضا داوری اردکانی است. سمت و سوی مقالۀ حاضر در جهت نقد اندیشۀ پیروان هایدگر است.https://method.rihu.ac.ir/article_543_acaadfe164f087b0ff831209c4679b9b.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220150321xنظام نوآوری در علوم انسانی143169544FAآرش موسویعضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشورJournal Article20141102xبرنامۀ محوری پژوهش در رویکرد نظامهای نوآوری مطالعۀ تفصیلی و میانرشتهای بر روی نهادهایی است که تعاملات آنها با یکدیگر، عملکرد نوآورانه در سطح بخشی، منطقهای یا ملی را معین میکند. رویکرد مفهومی نظامهای نوآوری در سالهای میانی دهۀ 1980 میلادی از درون حوزۀ مطالعات نوآوری و سیاستگذاری علم و فناوری سر بر آورد و با سرعتی حیرتانگیز در یک مقیاس جهانی در محافل سیاستگذاری و حلقههای دانشگاهی جای خود را گشود و موقعیت خود را تثبیت نمود. در این رویکرد کمتر به علوم و فناوریهای نرم پرداخته شده است و به بیان دیگر، مفهوم نوآوری در این رویکرد به طور تلویحی به ابداعات تجاری شده در قلمرو علوم طبیعی و مهندسی اشاره دارد و علوم انسانی و نوآوری در این علوم را بیرون تصویر میگذارد. در مقاله حاضر تلاش میشود تا ظرفیتهای رویکرد نظامهای نوآوری را برای تحلیل موضوع نوآوری در علوم انسانی جستجو کنیم و ببینیم که این رویکرد چه کمکی در دستیابی به درکی بهتر از چالشهای نوآوری در قلمرو علوم انسانی میتواند به ما بکندhttps://method.rihu.ac.ir/article_544_d32767142a875a70290ad6323a3ac00c.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهروش شناسی علوم انسانی1608-7070218220140321.مشکل رئالیست با معرفتشناسی تکاملی171193941FAعلیرضا منصوریاستادیار گروه فلسفۀ علم پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیJournal Article20141205.تلقی علم بهمثابۀ پدیدهای زیستشناختی در معرفتشناسی تکاملی (یا تطوری) متضمن در نظر گرفتن ویژگیهایی برای علم است که ممکن است با دیدگاه رئالیستها در مورد صدق نظریههای علمی، عینیت آنها و نیز عقلانیت و پیشرفت در سیر تحول علم همخوانی نداشته باشد. مسئلهای که در این مقاله به آن میپردازیم، این است که معرفتشناسی تکاملی چه مشکلاتی را برای رئالیست ایجاد میکند و آیا رئالیست میتواند معتقد به معرفتشناسی تکاملی باشد؟ پاسخ اجمالی مقاله این است که رویکرد عقلانیت نقاد، به دلیل تلقی خاصش از عقلانیت، عینیت و نقش صدق درخصوص نظریههای علمی، برخلاف رویکردهای موجهگرایانه، ظرفیت لازم را برای تلائم و سازگاری دیدگاه رئالیستی و معرفتشناسی تکاملی داراست.https://method.rihu.ac.ir/article_941_6f0f8a01d80159f5b9fbee9d4cee6c3a.pdf