Reconstructing Objectivity in the Social Sciences and Humanities on the Basis of Practical Reason

Document Type : علمی - پژوهشی

Authors

1 Associate Professor, Philosophy of Humanities, Research Institute and University, Qom, Iran

2 . Assistant Professor, Philosophy of Humanities, Research Institute and University, Qom, Iran.

Abstract

چیستی امر عینی در علم و به‏ویژه در علوم انسانی، هرچند برای هر پارادایم علمی امری بدیهی تلقی می‌شود، اما در رویکردها و پارادایم‌های علمی از تنوع دیدگاه‏ها برخوردار است؛ بدین معنا که در تاریخ علم، امر عینی بر طبق ملاک‏های هر رویکرد علمی تفاوت‌های چشم‌گیری کرده است. بر این اساس، نمی‌توان چیستی امر عینی در پارادایم پوزیتیویستی را همان عینیت مورد نظر پارادایم تفسیری یا هرمنوتیکی یا هر پارادایم دیگری در علوم انسانی دانست. با این وصف، این پرسش پیش می‌آید که برپایه مبانی فلسفی، کدام یک از تعاریف عینیت، دارای اعتبار معرفت‏شناختی است که برپایه آن بتوان حقیقت کنش انسانی به‏عنوان واقعیت متمایز از اشیاء طبیعیاتی و دیگر موجودات غیرانسانی را تقریر کرد. اگر بخواهیم با نگاهی فراپارادایمی از دیدگاهی که دارای پشتوانه‌های فکری معتبر است و توانسته باشد از عینیت اراده انسان، کنش انسان و پدیده‌های مرتبط با انسان به عنوان هویتی ارادی و مبتنی بر قانون جهانی فراگیر سخن بگوییم دو نمونه را می‌توان ذکر کرد؛ نمونه‏هایی که سطح بالایی از چنین اعتبار معرفتی را به دست آورده‌اند. این دو دیدگاه عبارتند از: دیدگاه ایمانوئل کانت در متافیزیک خُلقیات که ادامه پیدا نکرد، و دیگری که سابقه و لاحقه گسترده‌تری دارد، عبارت است از حکمت عملی دوره اسلامی که تا دوره معاصر در اندیشه‌های علامه طباطبایی تداوم پیدا کرده است.

Keywords


منابع
 -بلیکی، نورمن )۱۳۹۱(. پارادایمهای تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سیدحمیدرضا حسنی و دیگران.
قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 -بنتون، تد و کرایب، یان )1384(. فلســفه علوم اجتماعی: بنیادهای فلســفی تفکر اجتماعی، ترجمه
محمود متحد، شهناز مسمیپرست. تهران: آگه.
 -بیانی، فرهاد، شــیلدز، راب، قریشــی، فردین، بنیفاطمه، حســین، و گالبی، فاطمه )1397(. مبانی
ِ اجتماعی رئالیســم انتقادی با تأکید بر آرای روی بسکار. راهبرد
هستیشناختی و معرفتشــناختی
فرهنگ، ،44 .57-29
 -تریگ، راجر)1384(. فهم علم اجتماعی، ترجمه شهناز مسمیپرست. تهران: نشر نی.
 -جیمز، ویلیام )1370(. پراگماتیسم، ترجمه عبدالکریم رشیدیان. تهران: انتشارات و آموزش انقالب اسالمی.
 -چالمرز، آلنفرانسیس )1385(. چیســتی علم: درآمدی بر مکاتب علمشناسی فلسفی، ترجمه سعید
زیباکالم، تهران: سمت.
 -حســنی، ســیدحمیدرضا، و موســوی، هادی )1395(. انسانکنششناســی هرمنوتیکی، تفسیری و
انتقادی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 -حسنی، ســیدحمیدرضا، و موســوی، هادی )1397(. حکمت عملی بهمثابه فلســفه علوم انسانی.
روششناسی علوم انسانی، 24)97(، .73-57
 -حسنی، سیدحمیدرضا، و موسوی، هادی )1398( جایگاهشناسی حکمت عملی؛ در جستجوی علوم
انسانی. تهران: سمت و قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 -حسنی، سیدحمیدرضا، و موسوی، هادی )1398(. انسانکنششناسی اعتباری. قم: پژوهشگاه حوزه
و دانشگاه.
 -دیلتای، ویلهلم )1389(. تشــکل جهان تاریخی در علوم انســانی، ترجمه منوچهر صانعی درهبیدی.
تهران: ققنوس.
 -ژیلســون، اتین )1373(. نقد تفکر فلسفی غرب: از قرون وســطی تا اوائل قرن حاضر، ترجمه احمد
احمدی. تهران: حکمت.
....................................................................................108روششناسی علوم انسانی- دوره 31)124(- پاییز 1404
 -طباطبایی، محمدحسین )1387(. مجموعه رسائل. قم: بوستان کتاب.
 -طباطبایی، محمدحسین )2007(. مجموعة الرســائل العالمة الطباطبایی، مصحح: صباح ربیعی،.
قم: باقیات.
 -عابدی شاهرودی، علی )1395الف(. قانون اخالق، بر پایه نقد عقل به عقل. قم: انتشارات طه.
 -عابدی شاهرودی، علی )1395ب(. نقد قوه شناخت. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسالمی.
 -کانــت، امانوئل )1369(. بنیــاد مابعدالطبیعه اخالق، ترجمه حمید عنایــت و علی قیصری. تهران:
انتشارات خوارزمی.
 -کانت، امانوئل )1370(. تمهیدات، ترجمه غالمعلی حداد عادل. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
 -موسوی، هادی، و حسنی، سیدحمیدرضا )1401(. چیستی علوم انسانی. روششناسی علوم انسانی،
28)111(، .14-1
References
 and Scientific of Nature The :Paradigms and Models ,Myths .)1974 (.G .I ,Barbour -
.Press SCM :London .Languages Religious
76C. 55HM ,Congress of Library ,Polity Positive of System .)1875 (Auguste ,Comte -
 ,Research Management Understanding .)2000 (Joanne ,Duberley & Phill ,Johnson -
.Sage ,London ,edition first
 University Cambridge ,UK ,Morals of Metaphysics the .)2013 (Immanuel ,Kant -
.Press
.Books temporaryCon :Chicago ,Economics of Treatise A :Action Human .)1963 (Von Ludwig ,Mises -
.Boston ,Bacon and Allyn ,Edition rd3 .proachesAp Quantitative and Qualitative :Methods Research Social .)1997 (.L.W ,Neuman -
 The .Sciences Social the in Formation Theory and Concept .)1954 (Alfred ,Schutz -
257-273. ,(9)51 ,Philosophy of Journal
 .,D .P .W ,Wightman by edited ,Subjects Philosophical on Essays .)1980 (.A ,Smith -
.Press Clarendon ,Oxfor