تنش «امر بالینی» و «امر بهداشتی» در پرتو هرمنوتیک انتقادی گادامر و فوکو

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

پژوهشگاه علوم انسانی

10.30471/mssh.2026.11799.2721

چکیده

این مقاله به تنش میان امر بالینی و امر بهداشتی در پرتو هرمونتیک انتقادی گادامر و فوکو می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه در مواجهه با همه‌گیری‌ها، منطق بالینی و درمان‌محور به‌صورت ساختاری بر سیاست‌های بهداشت عمومی و پیشگیری تقدم یافته است. منظور از دیرماندگی امر بهداشتی، وضعیتی است که در آن مداخلات پیشگیرانه، آموزش عمومی و سیاست‌های سلامت جمعی نه به‌عنوان بنیان‌های اصلی سلامت، بلکه با تأخیر و تنها پس از بروز بحران و فشار بر نظام درمانی وارد میدان می‌شوند. مقاله با اتکا به هرمنوتیک به‌ویژه آراء گادامر درباره نامرئی‌بودن سلامت و تحلیل فوکو از نگاه بالینی، استدلال می‌کند که تمرکز معرفت پزشکی بر بدن بیمار موجب به‌حاشیه‌رفتن سلامت عمومی شده است. از خلال بررسی تطبیقی نمونه‌هایی چون آنفلوانزای اسپانیایی، بحران HIV/AIDS، اپیدمی ابولا، سارس، مرس و همه‌گیری کووید–۱۹ نشان داده می‌شود که این دیرماندگی پیامدهایی چون افزایش مرگ‌ومیر، تشدید نابرابری‌های اجتماعی و تضعیف اعتماد عمومی را به همراه داشته است. مقاله در نهایت بر ضرورت بازاندیشی در مفهوم سلامت به‌مثابه بخشی از زندگی خوب و عدالت اجتماعی تأکید می‌کند و گذار از زیست‌سیاست درمان‌محور به زیست‌سیاست مراقبت را شرط مواجهه مؤثر با بحران‌های سلامت آینده می‌داند.

کلیدواژه‌ها