اجتماعات علمی، سلامت پژوهش و سازمان‌های مرزی: پژوهشی نظری در امکانِ حفظِ سلامتِ پژوهش در اجتماعات علمی در ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور (گروه پژوهشی مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری)

10.30471/mssh.2026.11748.2716

چکیده

پژوهش‌های علمی، نه توسط دانشمندان به طور مجزا، بلکه درونِ یک اجتماع و به واسطه مناسبت‌های موجود در آن اجتماع انجام می‌شود. یک اجتماع علمی، زمانی به درستی کار خواهد کرد که هنجارها و «اخلاق» خاصی در آن برقرار باشد، به عبارتی اجتماع دارای یکپارچگی باشد. همچنین پژوهش‌های علمی نیازمند پول هستند و حامیان علم، از جمله، دولت، بازار و صنعت، به درستی انتظار دارند که دامنۀ مسائل «علمی» وسیع‌تر از مسائل سنتی علم، و مرتبط‌تر با سطح دولتی یا صنعتی شود. به عبارتی اجتماع علمی، زایایی داشته باشد.

هرچند این دو خصلت (یعنی یکپارچگی و زایایی) مجزا قلمداد می‌شوند امّا تامل بیشتر و مراجعه به برخی نظریات، از ارتباط تنگاتنگ‌تری میان این دو مفهوم حکایت دارد، که اگر اینطور باشد سیاست‌گذاری درخصوص آن نیز نیازمند توجه همزمان به هر دو مفهوم خواهد بود.

در این مقاله ادعا خواهد شد که مساله زایایی (آنچه در ایران به ارتباط علم با صنعت مشهور است) حل نخواهد شد مگر اینکه مسأله یکپارچگی اجتماعات علمی (یا همان موضوع سوءرفتارهای علمی در ایران) مورد توجه قرار گیرد. همچنین شرح داده می‌شود که راه‌حل مسأله سوءرفتارهای علمی (نه صرفا با فعالیت‌های حقوقی بلکه) با شکل‌دادن به سازمان‌های مرزی، که در میانه اجتماع علمی و حامیان علم شکل می‌گیرد، قابل ارایه خواهد بود. و در نهایت اینکه این مرز، در موقعیتی تصادفی و تنها با تصمیم‌گیری‌های درون‌وزارتی و انجام روال‌های سیاستی مرسوم، قابل شکل‌گیری نیست. در نهایت از این نتایج، فرضیه‌هایی درخصوص معضلاتِ نهادهای مرتبط با پژوهش در ایران، موسوم به «عرضه‌محور و تقاضامحور»، استخراج خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

روش شناسی علوم انسانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 02 اسفند 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار