تحلیل جایگاه ابطال فرضیه صدفه تشریعی در فرایند اکتشاف مکتب در اقتصادنا

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

دکترای اقتصاد و عضو شورای علمی مرکز پژوهش کاربردی اقتصادی اجتماعی قدر

10.30471/mssh.2026.11514.2691

چکیده

مقاله حاضر به بررسی معضل گسست معرفت‌شناختی در تحلیل منظومه فکری شهید سید محمدباقر صدر پرداخته است. در مطالعات موجود، آثار او غالباً به‌صورت مجزا و در چارچوب‌های رشته‌ای جداگانه (فلسفه، فقه، اقتصاد) مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. به‌ویژه، روش‌شناسی اکتشاف مکتب در کتاب اقتصادنا، که در طول زمان موضوع مناقشات قابل توجهی از منظرهای فقهی و اقتصادی بوده است، معمولاً بدون توجه به مبانی منطقی بنیادین آن در اثر دیگر شهید صدر، الأسس المنطقیّة للاستقرا، تحلیل شده است. فرضیه مرکزی این مقاله بر این استوار است که برخلاف تصور گسست، روش اکتشاف مکتب در مقام اعتبارسنجی و اثباتِ نظام، کاربستِ دقیقِ سازوکار استقرایی مطرح‌شده در الأسس است. با استفاده از روش تحلیلی-تطبیقی، این مقاله نشان می‌دهد که اگرچه صورت‌بندی اولیه فرضیات مکتبی ماهیتی اجتهادی دارد؛ اما گذار به یقین موضوعی نزد شهید صدر، فرآیندی نظام‌مند است که بر ابطال منطقیِ فرضیه صدفه تشریعی استوار می‌گردد. نوآوری این پژوهش در تبیین دقیق نقشِ این مکانیسم به‌عنوان موتورِ محرکِ گذار از احکام جزئی به یقینِ مکتبی است. یافته‌ها حاکی از آن است که شهید صدر با به‌کارگیری حساب احتمالات (مشابه باب تواتر)، احتمالِ تصادفی‌بودنِ هماهنگی میان احکام را ابطال کرده و اکتشاف مکتب را از یک استنباط ظنی به یک نظریه یقینی ارتقا می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

روش شناسی علوم انسانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 31 فروردین 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار